Chuẩn bị trước khi bay đi làm việc ở nước ngoài lần đầu không chỉ là xếp vali. Đó là cả một danh sách giấy tờ, tiền bạc, sức khỏe, kiến thức pháp luật và tâm lý để những ngày đầu nơi xứ người suôn sẻ. Bài viết này là checklist thực tế, dành cho người lần đầu đi lao động ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, châu Âu hay bất kỳ thị trường nào.
Giấy tờ cần chuẩn bị trước khi bay đi làm việc ở nước ngoài
Hãy chuẩn bị bản gốc các giấy tờ dưới đây trong túi xách tay và lưu thêm bản scan trên điện thoại/email:
- Hộ chiếu còn hạn dài (nên còn trên thời hạn hợp đồng hoặc ít nhất đủ theo yêu cầu của nước đến) và visa/giấy phép nhập cảnh.
- Hợp đồng lao động (bản tiếng Việt và tiếng nước sở tại), hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài ký với doanh nghiệp.
- Giấy tờ theo yêu cầu thị trường: COE (Nhật Bản), thư mời, giấy phép lao động…
- Giấy khám sức khỏe, chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ nghề, bằng cấp (có thể cần khi làm thẻ cư trú, đổi tư cách sau này).
- Chứng chỉ hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức cần thiết trước khi đi.
- Thông tin liên hệ: cán bộ doanh nghiệp phái cử, công ty tiếp nhận/môi giới nước ngoài, Đại sứ quán hoặc Ban Quản lý lao động Việt Nam tại nước đến.
Nên chụp ảnh hộ chiếu, visa, hợp đồng và gửi cho người thân giữ một bản. Danh sách giấy tờ khi bay chi tiết hơn có trong bài giấy tờ cần mang theo người khi bay.
Kiến thức và tâm lý trước khi đi
Khóa bồi dưỡng kiến thức cần thiết
Theo Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, người lao động phải được bồi dưỡng kiến thức cần thiết trước khi đi: pháp luật nước tiếp nhận, phong tục tập quán, kỷ luật lao động, an toàn lao động, cách xử lý tình huống. Đừng coi đây là “thủ tục cho có” – hãy ghi chép kỹ, đặc biệt các số điện thoại khẩn cấp.
Hiểu rõ quyền lợi của mình
- Lương cơ bản, cách tính tăng ca, các khoản khấu trừ (ăn, ở, thuế, bảo hiểm).
- Ai giữ hộ chiếu? (Ở hầu hết nước, chủ sử dụng không được giữ hộ chiếu trái ý người lao động.)
- Kênh khiếu nại: đường dây nóng của nước sở tại, cán bộ quản lý lao động Việt Nam.
Chuẩn bị tâm lý
Những tháng đầu thường vất vả: nhớ nhà, bất đồng ngôn ngữ, cường độ làm việc cao. Hãy duy trì liên lạc đều đặn với gia đình, kết nối cộng đồng người Việt lành mạnh, tránh xa cờ bạc, vay nóng, “việc làm thêm” trái phép. Những kỹ năng tự lập trong bài kỹ năng tự lập cần có cũng rất hữu ích với người đi làm.
Tiền bạc: mang bao nhiêu và mang thế nào
Bạn cần đủ tiền cho khoảng 1 tháng đầu (trước kỳ lương đầu tiên): ăn uống, đi lại, sim điện thoại, đồ dùng thiết yếu. Lưu ý quy định khi xuất cảnh:
| Loại tiền | Mức phải khai báo hải quan khi xuất cảnh |
|---|---|
| Ngoại tệ tiền mặt | Trên 5.000 USD (hoặc tương đương) |
| Đồng Việt Nam tiền mặt | Trên 15.000.000 đồng |
Theo Thông tư 15/2011/TT-NHNN (được Tuổi Trẻ hướng dẫn), mang vượt mức trên phải khai báo hải quan và xuất trình giấy xác nhận của ngân hàng được phép. Thực tế, người đi lao động hiếm khi cần mang nhiều như vậy. Nên đổi một ít ngoại tệ tại ngân hàng, mang thêm thẻ quốc tế nếu có. Chi tiết hơn tại bài đổi ngoại tệ, mang tiền mặt và thẻ.
Hành lý: nên mang gì, không được mang gì
Nên mang
- Quần áo phù hợp khí hậu (áo ấm nếu đi Nhật, Hàn, Đài Loan vào mùa đông), giày bảo hộ nếu doanh nghiệp yêu cầu.
- Thuốc cá nhân thông dụng kèm đơn thuốc, kính mắt dự phòng (xem thêm quy định mang thuốc ra nước ngoài).
- Ổ cắm chuyển đổi, sạc dự phòng (để trong hành lý xách tay).
- Một ít gia vị khô, đóng gói kín – nhưng kiểm tra quy định của nước đến.
Không được hoặc không nên mang
- Thịt và sản phẩm từ thịt (giò chả, lạp xưởng, xúc xích, ruốc…), trứng, trái cây tươi, hạt giống: nhiều nước như Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc kiểm dịch rất nghiêm, mức phạt có thể rất cao.
- Thuốc có chất gây nghiện, thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc nam dạng bột không nhãn.
- Hàng nhái, hàng cấm, hàng mang hộ người lạ.
Kiểm tra kỹ tiêu chuẩn hành lý ký gửi trên vé: nhiều vé chỉ có 20–23kg, nếu mang nhiều đồ nên mua thêm cân trước – rẻ hơn rất nhiều so với trả phí quá cước tại sân bay. Tham khảo hành lý ký gửi quốc tế.
Ngày bay: thủ tục tại sân bay
- Có mặt tại sân bay quốc tế trước giờ bay ít nhất 3 tiếng; đi theo đoàn nếu doanh nghiệp tổ chức.
- Làm thủ tục tại quầy hãng bay, ký gửi hành lý, nhận thẻ lên máy bay.
- Qua kiểm tra an ninh và xuất cảnh (hoặc dùng cổng tự động nếu đủ điều kiện).
- Nếu quá cảnh: theo biển “Transfer/Transit”, không ra khỏi khu vực quá cảnh nếu không có visa – xem bài bay quá cảnh lần đầu.
- Khi đến nơi: khai báo nhập cảnh, hải quan trung thực; gặp người đón của công ty tiếp nhận.
Nếu bạn tự đặt vé hoặc doanh nghiệp cần đặt vé cho đoàn, Vé Du Học có 30+ Booker săn vé đa hãng, tư vấn mua thêm hành lý hợp lý, kiểm tra visa quá cảnh, hỗ trợ 24/7 và xuất hóa đơn VAT. Nếu tìm được giá tốt hơn sau khi khách đã thanh toán, HVSC chuyển khoản hoàn lại phần chênh lệch. Xem trang vé máy bay lao động.
Câu hỏi thường gặp
Đi lao động có được mang đồ ăn từ Việt Nam không?
Đồ khô đóng gói kín, có nhãn thường được phép, nhưng thịt, trứng, sản phẩm từ thịt và trái cây tươi bị cấm ở nhiều nước. Hãy tra quy định kiểm dịch của nước đến hoặc hỏi doanh nghiệp phái cử.
Nên mang bao nhiêu tiền khi mới sang?
Đủ chi tiêu khoảng 1 tháng đầu tùy chi phí sinh hoạt của nước đến. Không cần mang quá nhiều tiền mặt; nếu vượt 5.000 USD hoặc 15 triệu đồng phải khai báo hải quan.
Có cần mua bảo hiểm du lịch khi đi lao động không?
Người lao động thường được tham gia bảo hiểm theo quy định nước sở tại sau khi nhập cảnh. Hãy hỏi rõ thời điểm bắt đầu có hiệu lực để quyết định có cần bảo hiểm bổ sung cho giai đoạn đầu hay không.
Mất hộ chiếu ở nước ngoài thì làm sao?
Báo ngay cho công ty tiếp nhận, trình báo cảnh sát địa phương và liên hệ Đại sứ quán/Tổng Lãnh sự quán Việt Nam để được cấp giấy tờ thay thế.
Chuẩn bị kỹ một lần giúp bạn yên tâm cả hành trình. Chúc bạn lên đường thuận lợi – và nếu cần vé hoặc tư vấn hành lý, hãy liên hệ Vé Du Học qua hotline/Zalo 090.1800.918. Khi kết thúc hợp đồng, bài về nước sau hợp đồng lao động sẽ giúp bạn chuẩn bị chuyến trở về.
Nguồn tham khảo
Booker HVSC báo giá miễn phí trong 15 phút, Zalo báo cất – hạ cánh cho cả gia đình.