Du học nghề là gì? So sánh du học nghề và du học đại học

Du học nghề là gì và có nên chọn du học nghề thay vì du học đại học? Đây là câu hỏi của rất nhiều gia đình khi cân nhắc chi phí, thời gian và cơ hội việc làm ở nước ngoài. Bài viết giải thích bản chất của du học nghề, so sánh chi tiết với du học đại học và chỉ ra những rủi ro cần biết để bạn quyết định tỉnh táo.

Du học nghề là gì?

Du học nghề là hình thức sang nước ngoài theo học một chương trình đào tạo nghề nghiệp (vocational education and training) để lấy chứng chỉ hoặc bằng nghề được công nhận tại nước đó, thay vì bằng cử nhân. Chương trình tập trung vào kỹ năng thực hành cho một nghề cụ thể như điều dưỡng, cơ khí, điện, nhà hàng – khách sạn, đầu bếp, chăm sóc trẻ em, công nghệ thông tin ứng dụng.

Cần phân biệt rõ: du học nghề vẫn là đi học, người tham gia có tư cách học viên/sinh viên với visa đào tạo hoặc visa du học. Nó khác với xuất khẩu lao động hay chương trình thực tập sinh kỹ năng, nơi mục đích chính là làm việc theo hợp đồng (xem bài thực tập sinh kỹ năng Nhật Bản và kỹ năng đặc định Tokutei để thấy sự khác biệt).

Các mô hình du học nghề phổ biến

Đức: đào tạo nghề kép (Ausbildung)

Ở Đức, mô hình phổ biến là đào tạo nghề kép: học viên vừa học lý thuyết ở trường nghề, vừa làm việc tại doanh nghiệp đã ký hợp đồng đào tạo, thường kéo dài 2–3,5 năm. Theo cổng thông tin chính thức Make it in Germany, người xin visa đào tạo nghề thường cần tiếng Đức trình độ B1 (trừ khi doanh nghiệp đã tự đánh giá năng lực ngôn ngữ) và chứng minh đủ tài chính; với đào tạo tại doanh nghiệp, khoản trợ cấp đào tạo phải đạt mức tối thiểu do Đức quy định theo từng năm. Ưu điểm lớn là học viên có trợ cấp hàng tháng, nhưng mức thực nhận sau thuế, bảo hiểm thấp hơn đáng kể so với số “brutto” trên hợp đồng. Chi tiết xem bài lao động châu Âu: Đức, Ba Lan, Hungary và visa du học Đức.

Úc: hệ thống VET và TAFE

Úc có hệ thống giáo dục nghề nghiệp (VET) với các bậc Certificate I–IV, Diploma và Advanced Diploma. Theo Study Australia, Certificate III thường khoảng 1 năm, Diploma 18–24 tháng, Advanced Diploma 24–36 tháng. Đơn vị đào tạo gồm các viện TAFE công lập, cơ sở đào tạo tư thục (RTO) và các trường đại học “hai hệ”. Bằng Diploma, Advanced Diploma có thể được công nhận tín chỉ khi học tiếp lên đại học. Xem thêm du học nghề Úc (VET).

Các nước khác

Canada có hệ cao đẳng (college) đào tạo chứng chỉ, diploma định hướng nghề; Nhật Bản có trường chuyên môn (senmon gakko) sau khi học tiếng; Hàn Quốc, Phần Lan, Hà Lan… cũng có các chương trình đào tạo nghề cho người nước ngoài với điều kiện ngôn ngữ riêng.

So sánh du học nghề và du học đại học

Không có lựa chọn nào “tốt hơn” tuyệt đối. Du học nghề tiết kiệm thời gian và chi phí, đưa bạn vào thị trường lao động nhanh; du học đại học mở rộng lựa chọn nghề nghiệp lâu dài và dễ học tiếp. Bạn có thể tham khảo chi phí du học các nước để so sánh ngân sách.

Ai phù hợp với du học nghề, ai nên học đại học?

Nên cân nhắc du học nghề nếu bạn

• Thích làm việc tay chân, thực hành hơn nghiên cứu lý thuyết.
• Đã xác định rõ nghề muốn theo (điều dưỡng, cơ khí, nhà hàng – khách sạn…).
• Muốn tự chủ tài chính sớm, ngân sách gia đình hạn chế.
• Sẵn sàng học ngoại ngữ nghiêm túc trước khi đi (đặc biệt tiếng Đức, tiếng Nhật).

Nên chọn du học đại học nếu bạn

• Muốn theo ngành cần bằng cử nhân trở lên (y, luật, kỹ sư, nghiên cứu…).
• Có học lực tốt, có khả năng săn học bổng.
• Muốn giữ nhiều lựa chọn nghề nghiệp hoặc học lên thạc sĩ, tiến sĩ.

Rủi ro cần cảnh giác khi du học nghề

Du học nghề có nhiều cơ hội thật, nhưng cũng là mảnh đất của môi giới thiếu minh bạch. Một phóng sự của VnExpress về du học nghề Đức dẫn các nghiên cứu cho thấy nhiều học viên Việt Nam trả phí môi giới hàng nghìn đến hàng chục nghìn euro, bị quảng cáo sai về thu nhập, gặp khó vì tiếng Đức yếu hơn mức chứng chỉ và không nắm quyền lợi của mình. Những điểm cần lưu ý:

• Phí môi giới bất thường: tìm hiểu chi phí hợp lý và yêu cầu hợp đồng, hóa đơn rõ ràng. Xem bài cách chọn công ty uy tín.
• Năng lực ngoại ngữ thật: đừng chỉ học để có chứng chỉ; tiếng yếu là nguyên nhân hàng đầu khiến học viên bỏ dở.
• Hiểu đúng thu nhập: tính chi phí nhà ở, bảo hiểm, đi lại so với mức trợ cấp thực nhận.
• Biết quyền của mình: lưu số liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam, công đoàn hoặc tổ chức hỗ trợ người lao động tại nước sở tại.

Khi đã có visa, bạn nên đặt vé qua đơn vị rõ ràng, có hóa đơn VAT thay vì để môi giới “gói” luôn vé với giá không minh bạch. Đội ngũ hơn 30 Booker của Vé Du Học săn vé đa hãng, tối ưu hành lý ký gửi 40–46kg cho người đi dài hạn, kiểm tra visa quá cảnh và hỗ trợ 24/7; nếu tìm được giá tốt hơn sau khi bạn đã thanh toán, HVSC hoàn lại phần chênh lệch. Tham khảo vé máy bay đi lao động, du học nghề.

Câu hỏi thường gặp

Du học nghề có phải là xuất khẩu lao động không?

Không. Du học nghề là đi học để lấy bằng nghề, người tham gia mang visa đào tạo/du học. Tuy nhiên, ở mô hình kép như Đức, học viên vừa học vừa làm tại doanh nghiệp nên dễ bị nhầm lẫn.

Du học nghề Đức có cần chứng minh tài chính không?

Có. Với đào tạo tại doanh nghiệp, mức trợ cấp đào tạo phải đạt ngưỡng tối thiểu; với đào tạo tại trường, thường phải chứng minh bằng tài khoản phong tỏa, học bổng hoặc cam kết bảo lãnh. Mức cụ thể thay đổi hằng năm, hãy kiểm tra trang chính thức.

Học nghề xong có học tiếp lên đại học được không?

Thường là có. Ở Úc, bằng Diploma, Advanced Diploma có thể được công nhận tín chỉ khi chuyển tiếp lên cử nhân; ở Đức, người có bằng nghề và kinh nghiệm cũng có lộ trình vào đại học theo quy định từng bang.

Bằng nghề nước ngoài về Việt Nam có giá trị không?

Giá trị phụ thuộc vào nghề và nhà tuyển dụng. Kỹ năng thực hành và ngoại ngữ thường được doanh nghiệp FDI đánh giá cao, nhưng bạn nên tìm hiểu nhu cầu thị trường trước khi chọn nghề.

Du học nghề là lựa chọn đáng cân nhắc nếu bạn đã rõ nghề mình muốn và chịu đầu tư ngoại ngữ nghiêm túc. Hãy tìm hiểu kỹ từ nguồn chính thức, chọn đơn vị minh bạch, và khi sẵn sàng lên đường, liên hệ Vé Du Học qua hotline/Zalo 090.1800.918 để được tư vấn vé và hành lý phù hợp.